Zdzisław Marchwicki
Biografia
Zdzisław Marchwicki urodził się 18 października 1927 roku w Dąbrowie Górniczej. Podczas II wojny światowej pracował jako robotnik przymusowy w gospodarstwach w Prudniku i okolicy; według jego spisywanych wspomnień, już podczas pobytu w Prudniku miały ujawnić się jego „zboczone skłonności”. Po przyłapaniu przez gospodynię na akcie zoofilii został aresztowany, pobity przez Gestapo i osadzony w obozie Blechhammer. Po zwolnieniu z obozu wrócił do Prudnika.
Działalność Wampira rozpoczęła się 7 listopada 1964 roku, gdy w Dąbrówce Małej doszło do zabójstwa pierwszej ofiary – Anny Mycek. Do 1970 doszło do 21 napaści przypisywanych jednemu sprawcy, w tym 14 śmiertelnych. Sposób postępowania był zawsze taki sam: szedł za upatrzoną ofiarą, podbiegał do niej z tyłu, a następnie uderzał w głowę ciężkim tępym przedmiotem. Ofiara upadała, a morderca bił ją kilkakrotnie; w niektórych przypadkach dopuszczał się czynności seksualnych na denatce. Nigdy nie doszło do gwałtu, nie znaleziono też nasienia sprawcy. Niektóre ofiary były obnażane, jednej wyciągnięto kawałek wzgórka łonowego.
Śledztwo i proces trwały długo; w Katowicach powołano specjalną grupę „Zagłębie”, którą w listopadzie 1966 nazwano „Anna”. Naczelnikiem grupy był kapitan Jerzy Gruba. Ostatnie morderstwo miało miejsce 4 marca 1970 roku. Do śledztwa włączył się Piotr Olszowy, którego po latach uznano za chorego psychicznie rzemieślnika z Sosnowca; jednak po braku wystarczających dowodów został on zwolniony. Marchwicki został aresztowany 6 stycznia 1972 roku po tym, jak jego żona złożyła zawiadomienie o znęcaniu się nad rodziną. Proces rozpoczął się we wrześniu 1974 roku, a 28 lipca 1975 roku Sąd Wojewódzki w Katowicach skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano w Areszcie Śledczym w Katowicach; pochowano go jako NN na cmentarzu w Panewnikach.
Bracia Zdzisława – Jan i Henryk – również byli wiązani z tą sprawą. Jan Marchwicki został skazany na karę śmierci za kierowniczą rolę w zabójstwie Jadwigi Kucianki, a Henryk otrzymał karę 25 lat więzienia. Inne osoby z rodziny również były karane w powiązanych sprawach. Sprawa budzi kontrowersje do dziś.
Wydźwięk po latach: sprawa budzi kontrowersje, a w kulturze powstały filmy i seriale o Wampirze z Zagłębia, m.in. Anna (1981) i Jestem mordercą (1998). Sprawa stała się także tematem wielu opracowań i debat publicznych.