Jan Feliks Cieplak
Biografia
Jan Feliks Cieplak urodził się 17 sierpnia 1857 w Dąbrowie Górniczej w kolonii Reden pod Dąbrową, jako syn Jacentego Cieplaka, górnika, oraz Julianny z Bugajskich. Został ochrzczony 23 sierpnia 1857 w kościele Świętej Trójcy w Będzinie.
W latach 1869–1873 uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Kielcach, a następnie studiował w tamtejszym seminarium duchownym, które ukończył w 1878. W 1882 roku ukończył Akademię Duchowną w Petersburgu. Święcenia kapłańskie otrzymał 24 lipca 1881. Został adiunktem na tej samej akademii, wykładał archeologię biblijną, liturgię, teologię moralną i uczył śpiewu kościelnego. W 1901 uzyskał doktorat z teologii na rozprawie De momento, quo transsubstantiatio in Augustissimo Missae Sacrificio peragitur.
7 grudnia 1908 został w Petersburgu konsekrowany na biskupa pomocniczego Mohylewskiego. W 1909 roku poświęcił nowo powstały kościół parafialny Polonii w Harbinie, pod wezwaniem św. Stanisława. Wielokrotnie karany przez władze rosyjskie za wygłaszanie patriotycznych kazań i udział w manifestacjach narodowych. Od 6 sierpnia 1914 był administratorem archidiecezji Mohylewskiej.
Po rewolucji lutowej z 1917 roku brał udział w posiedzeniach Komisji Likwidacyjnej do spraw Królestwa Polskiego. Po przewrocie bolszewickim został 29 kwietnia 1919 mianowany arcybiskupem tytularnym Ochrydy. Jako najstarszy rangą przedstawiciel Kościoła rzymskokatolickiego w Rosji Sowieckiej dwukrotnie aresztowany został w latach 1920 i 1921. Oskarżono go o sprzeciw wobec władzy sowieckiej w trakcie grabieży dóbr kościelnych.
W dniach 21–25 marca 1923 sądzono go w Moskwie w procesie pokazowym. Wraz z 14 innymi duchownymi skazano go na karę śmierci za podżeganie do buntu. Pod naciskiem opinii międzynarodowej wyrok zamieniono na 10 lat więzienia. W 1924 został wydalony z ZSRR i udał się do Polski przez Ryga. W kwietniu 1924 został odznaczony odznaką wojskową za wybitne zasługi. Następnie wyjechał do Rzymu, gdzie przebywał w Kolegium Polskim do drugiej połowy 1925 roku.
14 grudnia 1925 został wyznaczony na arcybiskupa Wilna, lecz zmarł przed objęciem stanowiska. 16 marca 1926 pochowany został w katedrze wileńskiej. Uroczystość pogrzebowa odbyła się przy udziale Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego.
Upamiętnienie: po śmierci ukazały się Pośmiertne wspomnienia pierwszego arcypasterza metropolii wileńskiej; w katedrze w Wilnie ustawiono nagrobek biskupa wykonany przez prof. Bolesława Bałzukiewicza (1929). Pomnik ten zniszczono po 1945 roku; w 1994 r. w pustej niszy umieszczono popiersie Jerzego Matulewicza. Jan Lechoń poświęcił mu wiersz Arcybiskup Cieplak (1952). Proces beatyfikacyjny rozpoczął się w Rzymie od 23 czerwca 1952.