10 mld euro i ponad 160 umów. W Gdańsku ruszyła konferencja o odbudowie Ukrainy
Gdańsk gospodarzem dwudniowej konferencji o odbudowie Ukrainy
W Gdańsku rozpoczęła się dwudniowa Konferencja na rzecz Odbudowy Ukrainy, znana jako Ukraine Recovery Conference. Wydarzenie jest współorganizowane przez Polskę i Ukrainę. Obrady otworzył premier Donald Tusk podczas sesji inauguracyjnej z udziałem europejskich liderów, przedstawicieli instytucji międzynarodowych oraz środowisk gospodarczych. Przez dwa dni miasto ma być miejscem rozmów o powojennej odbudowie Ukrainy, mobilizacji zagranicznego wsparcia oraz wzmacnianiu współpracy inwestycyjnej i gospodarczej.
Premier podkreślił, że obecność przywódców europejskich ma znaczenie polityczne i symboliczne. W jego ocenie jest to sygnał dla Polski, Ukrainy, Europy i społeczności międzynarodowej, że deklarowana solidarność ma wymiar praktyczny. Wskazał też, że do Gdańska przyjechali premierzy, prezydenci, przewodniczący, przedsiębiorcy i menedżerowie, a przez dwa dni tysiące uczestników ma pracować nad projektem odbudowy Ukrainy po wojnie. W ten sposób rozpoczęto kolejną odsłonę międzynarodowych działań wokół przyszłej rekonstrukcji kraju.
"Obecność europejskich liderów jest znakiem dla Polski, Ukrainy, Europy i całego świata, że słowo 'solidarność' to nie jest pusty slogan"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Jestem dumny, że tak wielu z was, pań i panów premierów, prezydentów, przewodniczących, przedsiębiorców, menedżerów przybyło do Gdańska. Tysiące ludzi przez dwa dni będą przygotowywać wspólnie wielki projekt - projekt odbudowy Ukrainy po wojnie"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Konferencja w Gdańsku jest kontynuacją międzynarodowego formatu uruchomionego wcześniej przez państwa G7 oraz platformę darczyńców dla Ukrainy. Jej zadaniem jest koordynacja działań związanych z odbudową oraz uruchamianie inwestycji potrzebnych do realizacji tego procesu. Oznacza to, że decyzje nie zapadają w trybie jednostronnym, lecz w ramach uzgodnionego, międzynarodowego mechanizmu współpracy państw i instytucji. W praktyce chodzi zarówno o ustalenie kierunków pomocy, jak i o zapewnienie finansowania dla konkretnych przedsięwzięć.
Podczas otwarcia podkreślano, że odbudowa Ukrainy nie ma dotyczyć wyłącznie infrastruktury. Wśród wymienianych zadań znalazły się budynki mieszkalne, elektrownie, szkoły i inne elementy zaplecza państwa, ale równie mocno akcentowano odbudowę wspólnoty. W wystąpieniach zwracano uwagę, że doświadczenia Europy po największych konfliktach XX wieku pokazują możliwość odbudowy relacji opartych na prawdzie, wzajemnym szacunku i odpowiedzialności za przyszłość. Ten wątek został przedstawiony jako część szerszej perspektywy politycznej i społecznej.
Umowy, miliardy euro i wsparcie instytucji unijnych
Jedną z najważniejszych zapowiedzi konferencji przedstawiła premier Ukrainy Julia Swyrydenko. Poinformowała, że oczekiwane jest podpisanie ponad 160 umów o łącznej wartości 10 mld euro. Jak zaznaczyła, mają one wpływać na kilka obszarów jednocześnie: rozwój regionalny, działalność biznesową oraz sektor obronny. To pokazuje, że rozmowy w Gdańsku dotyczą nie tylko odbudowy fizycznej infrastruktury, ale też wzmacniania zdolności państwa i gospodarki w szerszym wymiarze.
"Oczekujemy podpisania ponad 160 umów wartych 10 mld euro"
Julia Swyrydenko, Premier Ukrainy
W trakcie konferencji przekazano również informacje o środkach unijnych. Do Ukrainy ma trafić pierwsza płatność w wysokości 3,2 mld euro z pożyczki Unii Europejskiej wartej 90 mld euro. Oznacza to uruchomienie kolejnego instrumentu finansowego na rzecz państwa objętego rosyjską agresją. Z punktu widzenia odbudowy jest to istotne, ponieważ pozwala przejść od deklaracji politycznych do konkretnych transz finansowych przeznaczanych na realizację zadań.
"Nasze wsparcie dla Ukrainy jest konsekwentne i niezłomne, aby pomóc osiągnąć sprawiedliwy i trwały pokój"
Antonio Costa, przewodniczący Rady Europejskiej
"W dalszym ciągu wzywamy wszystkich naszych partnerów, żeby utrzymali swoje wsparcie, bowiem silna, niezależna Ukraina leży w naszym interesie"
Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła, że ambicją Unii Europejskiej jest nie tylko udzielanie pomocy Ukrainie i Europie, ale także wspieranie wzrostu Ukrainy jako wolnego państwa europejskiego. Wskazała, że z tego powodu Unia Europejska stała się największym inwestorem w Ukrainie. Z kolei przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zadeklarował utrzymanie konsekwentnego wsparcia na rzecz osiągnięcia sprawiedliwego i trwałego pokoju. Obie wypowiedzi wzmacniają przekaz, że decyzje o pomocy są podejmowane na poziomie instytucji unijnych i mają charakter długofalowy.
- Konferencja w Gdańsku potrwa 2 dni.
- Oczekiwane jest podpisanie ponad 160 umów.
- Łączna wartość zapowiadanych umów ma wynieść 10 mld euro.
- Pierwsza płatność dla Ukrainy z unijnej pożyczki ma wynieść 3,2 mld euro.
- Cała pożyczka Unii Europejskiej dla Ukrainy opiewa na 90 mld euro.
Symbolika Gdańska i polityczne znaczenie spotkania
W wystąpieniu otwierającym premier Donald Tusk wyjaśniał również, dlaczego miejscem konferencji został właśnie Gdańsk. Wskazał, że wybór miasta nie był przypadkowy i ma wyraźny wymiar symboliczny. Przypomniał, że to właśnie tutaj rozpoczęła się II wojna światowa, czyli wydarzenie uznane za największe nieszczęście współczesnej Europy. Zestawił ten fakt z późniejszą odbudową miasta, które zostało podniesione z ruin i stało się jednym z najbardziej znanych przykładów rekonstrukcji.
"To tu rozpoczęło się największe nieszczęście współczesnej Europy, jakim była II wojna światowa. Tu na własne oczy można zobaczyć, co to znaczy cud odbudowy"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
W tym kontekście podkreślano, że odbudowa Gdańska objęła nie tylko historyczną tkankę miejską, ale również tożsamość i ducha miasta. Ten argument został wykorzystany jako odniesienie do przyszłości Ukrainy. Wskazywano, że proces odbudowy po wojnie oznacza nie tylko stawianie nowych obiektów i przywracanie usług publicznych, lecz także odbudowę więzi społecznych oraz państwowej stabilności. Dla uczestników konferencji Gdańsk ma więc być przykładem, że zniszczenia wojenne nie przekreślają możliwości trwałej odbudowy.
Premier mówił też o szerszym tle europejskim. Zwrócił uwagę na wyzwanie, jakim jest zjednoczenie Europy i szeroko rozumianego wolnego świata wobec agresji i narastającej niepewności. W jego ocenie dzisiaj panuje przekonanie, że Ukraina jest w stanie oprzeć się rosyjskiej agresji, a warunkiem skutecznej odbudowy pozostaje solidarność państw wspierających. Tę ocenę przedstawił jako element bieżącej sytuacji geopolitycznej, w której bezpieczeństwo Ukrainy wiąże się z bezpieczeństwem całego kontynentu.
"Ukraina słusznie chce być częścią zjednoczonej Europy. Zawsze warunkiem prawdziwego, pełnego zjednoczenia było rozumienie własnej historii. I autentyczna zdolność i gotowość do pojednania"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Przyszłość możemy zbudować tylko na prawdzie, na wzajemnym szacunku, na rozumieniu historii. Solidarność, która narodziła się w Gdańsku, może być naszą rzeczywistością, jeśli otworzymy swoje serca i umysły na przeszłość, ale przede wszystkim na przyszłość"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
W dalszej części wystąpienia premier odwołał się do doświadczeń powojennej Europy. Przypomniał, że wojna podzieliła narody kontynentu i przez długi czas wydawało się, że trwałe porozumienie będzie niemożliwe. Jako przykład zmiany podał dzisiejsze relacje Polaków, Niemców, Francuzów i Brytyjczyków, którzy są obecnie partnerami i sojusznikami. Wskazał, że warunkiem takiej zmiany jest uczciwa rozmowa o przeszłości zgodna z prawdą historyczną, co jego zdaniem ma znaczenie także dla przyszłego miejsca Ukrainy w zjednoczonej Europie.
Polsko-ukraińskie porozumienia i spotkania z liderami państw
Na marginesie konferencji zaplanowano podpisywanie umów między podmiotami polskimi i ukraińskimi. Porozumienia te mają służyć zacieśnianiu relacji gospodarczych między oboma krajami. Z punktu widzenia przedsiębiorstw oznacza to tworzenie podstaw pod przyszłe inwestycje, współpracę przy odbudowie oraz udział firm z obu państw w projektach infrastrukturalnych i rozwojowych. W praktyce konferencja pełni więc jednocześnie funkcję polityczną, finansową i biznesową.
Równolegle do głównych obrad odbywają się spotkania dwustronne premiera Donalda Tuska z liderami państw i szefami ważnych instytucji. Wśród wymienionych rozmówców znaleźli się prezes Banku Światowego Ajay Banga, kanclerz Austrii Christian Stocker oraz premier Bułgarii Rumen Radew. Taki tryb działania pokazuje, że obok oficjalnych sesji plenarnych prowadzone są także bezpośrednie rozmowy polityczne i gospodarcze. To właśnie w takich formatach często doprecyzowywane są szczegóły współpracy, zakres wsparcia oraz zasady udziału poszczególnych partnerów w odbudowie Ukrainy.
Znaczenie konferencji wynika również z tego, że łączy kilka poziomów decyzji. Część ustaleń zapada na poziomie rządów i instytucji unijnych, część dotyczy aktywności międzynarodowych organizacji finansowych, a część odnosi się do współpracy przedsiębiorców i inwestorów. W Gdańsku zebrano więc zarówno decydentów politycznych, jak i przedstawicieli biznesu. Taki model ma ułatwić przełożenie deklaracji solidarności na konkretne projekty oraz finansowanie działań, które będą realizowane po zakończeniu wojny.
Dla obserwatorów najważniejsze pozostają trzy elementy: skala zapowiadanych umów, uruchamiane środki finansowe oraz polityczna deklaracja utrzymania wsparcia dla Ukrainy. Gdańska konferencja ma być miejscem, w którym te trzy obszary zostały połączone w jednym trybie działania. Najpierw odbyła się sesja otwierająca z udziałem przywódców, następnie rozpoczęto rozmowy i spotkania dwustronne, a w kolejnych etapach mają zostać podpisane konkretne porozumienia. W ten sposób rozpoczął się kolejny międzynarodowy etap przygotowań do przyszłej odbudowy Ukrainy.